พยัญชนะไทย 44 ตัว และไตรยางศ์ (อักษรกลาง สูง ต่ำ)

อักษรกลาง 9 ตัว

อักษรกลางมี 9 ตัว ได้แก่ ก จ ด ต ฎ ฏ บ ป อ วิธีจำที่คนไทยใช้กันมากคือประโยค "ไก่ จิก เด็ก ตาย (เฎ็ก ฏาย) บน ปาก โอ่ง" อักษรกลางเป็นกลุ่มที่ผันวรรณยุกต์ได้ครบทั้งห้าเสียง จึงเหมาะสำหรับเริ่มฝึกการผันเสียง

ตัวอย่างเช่น กา (สามัญ) ก่า (เอก) ก้า (โท) ก๊า (ตรี) ก๋า (จัตวา) เมื่อผู้เรียนออกเสียงห้าคำนี้ได้คล่อง จะเข้าใจระบบเสียงวรรณยุกต์ของภาษาไทยได้ง่ายขึ้นมาก

อักษรสูง 11 ตัว

อักษรสูงมี 11 ตัว ได้แก่ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห ประโยคช่วยจำคือ "ผี ฝาก ถุง ข้าว สาร ให้ ฉัน" (ฐ ฃ ศ ษ เป็นตัวที่ต้องจำเพิ่ม) จุดสำคัญคือ อักษรสูงที่เป็นคำเป็นและไม่มีรูปวรรณยุกต์จะออกเสียงจัตวา เช่น ขา หมายถึงอวัยวะส่วนขา ออกเสียงสูงขึ้นตอนท้าย

ฃ เป็นพยัญชนะที่เลิกใช้แล้วในการเขียนปัจจุบัน แต่ยังอยู่ในลำดับพยัญชนะ ผู้เรียนจึงควรรู้จักไว้ แต่ไม่จำเป็นต้องฝึกเขียน

อักษรต่ำ 24 ตัว: อักษรคู่และอักษรเดี่ยว

อักษรต่ำมี 24 ตัว แบ่งเป็นอักษรต่ำคู่ 14 ตัว คือ ค ฅ ฆ ช ซ ฌ ฑ ฒ ท ธ พ ฟ ภ ฮ ซึ่งมีเสียงเดียวกับอักษรสูงบางตัว เช่น ค คู่กับ ข และ ท คู่กับ ถ และอักษรต่ำเดี่ยว 10 ตัว คือ ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ ซึ่งไม่มีคู่เสียงในอักษรสูง

การรู้ว่าอักษรต่ำเดี่ยวไม่มีคู่มีประโยชน์มาก เพราะเมื่อต้องการเสียงจัตวาหรือเสียงเอกกับอักษรเหล่านี้ ภาษาไทยจะใช้ ห นำหน้า เช่น หมา หนู หลาน ซึ่งจะอธิบายในบทการอ่านพยางค์

เคล็ดลับการฝึก

อย่าพยายามจำทั้ง 44 ตัวในวันเดียว ให้เริ่มจากอักษรกลาง 9 ตัวพร้อมการผันเสียง แล้วจึงเรียนอักษรสูง และสุดท้ายคืออักษรต่ำ ทุกครั้งที่เรียนพยัญชนะตัวใหม่ ให้จำชื่อเต็มของตัวอักษรด้วย เช่น ก ไก่ ข ไข่ ค ควาย เพราะคนไทยใช้ชื่อเหล่านี้เวลาสะกดคำให้กันฟัง

ตัวอย่างพร้อมเสียงอ่าน

• ไก่

  kai · ไก่ (ก ไก่ — อักษรกลาง)

• ไข่

  khai · ไข่ (ข ไข่ — อักษรสูง)

• ควาย

  khwai · ควาย (ค ควาย — อักษรต่ำคู่)

• งู

  ngu · งู (ง งู — อักษรต่ำเดี่ยว)

แบบฝึกหัด

1. พยัญชนะ ถ อยู่ในหมู่ใด

   ดูเฉลย

   อักษรสูง

2. อักษรกลางมีกี่ตัว

   ดูเฉลย

   9 ตัว

3. ม เป็นอักษรต่ำคู่หรืออักษรต่ำเดี่ยว

   ดูเฉลย

   อักษรต่ำเดี่ยว